TK

Röle #TK #6

Röleler düşük güçlerle büyük güçlerin anahtarlanabildiği elektromekanik yapılardır. Röleler genel olarak bir bobin sargısı ve bobin sargısının enerjilendirildiğinde çektirdiği bir kontaktan oluşur. Röle yapısının blok yapısı aşağıdaki gibidir. Şekilde solda gösterilen kısım sargı, sağdaki kısım ise kontak kısmıdır.

Görseldeki 85-86 pinlerine düşük güçte bir sinyal uygulanır ve kontaklar üzerinden yüksek güçler aktarılabilir. Örneğin bir mikrodenetleyici ile 220V anahtarlaması yapılacaksa röleler kullanılır. Bir mikrodenetleyici ile röle aç/kapa yapmayı sağlayacak devre aşağıda verilmiştir.

TK

HC SR-04 Mesafe Sensörü #TK #5

HC SR-04 Ultrasonik ses dalgaları ile çalışan bir mesafe sensörüdür. Üzerinde ultrasonik ses alıcı/verici çifti vardır. Bu sensörler yine aynı kart üzerindeki entegreler ile işlenerek mesafe ölçümü yapılır. Yapılan ölçüm özel bir protokolle mikrodenetleyiciler tarafından anlaşılacak şekle getirilir.

Ultrasonik sensörler üzerindeki verici modülden bir ses dalgası gönderir ve diğer modülden bu ses dalgasını okur. Sesin hızı neredeyse sabit olduğu için sesin gidip gelme süresinden mesafe ölçülür.

İşin temelinde fizikte öğrenilen x=vt formili vardır.

x: yol
v: hız
t: zaman

hız sabit, zaman ölçülüyor ve buradan yol/mesafe hesaplanabiliyor.

HC SR-04 e ait datasheet bilgileri aşağıdaki gibidir.

HC SR-04 4 pine sahiptir. Bunlar;

  • VCC
  • Trig
  • Echo
  • GND

VCC, GND +5V besleme girişidir.

Ölçüm başlatmak için Trig pinine >=10uS lik bir pulse uygulanır. Sonrasında ölçüm başlar. Sonrasında Echo pininin high kalma süresi mesafeyi ifade eder.

Mesafe ölçüm formülü;

Test distance = (high level time×velocity of sound (340M/S) / 2

HC SR-04 okumak için kullanılabilecek arduino kodu aşağıdaki gibidir;

TK

74HC595 & 74HC597 Shift Register / Kaydırma Yazmaçları #TK #4

74 serisi entegreler, lojik işlemleri yerine getiren, lojik kapı ve sistemlerden oluşan yapılardır.

74 serisi entegreler kapı seviyesinden başlayarak çeşitli temel lojik işlemleri yerine getirebilecek kapasitede sistemleri de içerisinde barındıran bir seridir.

74HC595 ve 74HC597 bu seriye ait shift register entegreleridir. 74HC595 seri giriş paralel çıkıştır. 74HC597 ise paralel giriş seri çıkıştır. Pratikte bunun anlamı ise;

  • 74HC595 çıkışa ihtiyaç olduğunda, işlemciden az pin harcayaran çok sayıda çıkış vermeye yarar.
  • 74HC597 girişe ihtiyaç olduğunda, işlemciden az pin harcayarak çok sayıda giriş okumaya yarar.

Bu iki entegrenin de işlemci ile arasında basit bir veri transfer yapısı vardır ve bu yapıya göre paralel datayı çıkışa aktarırlar veya girişteki paralel datayı okuyarak işlemcinin iç registerlarına kayıt edilmesine imkan tanırlar.

74HC595

74HC595 shift registerının bir çok üreticiye ait datasheeti vardır. -En güzel- datasheet bu linktedir.

Aşağıdaki görselde 74HC595 e ait fonksiyonel yapı vardır.

Bu yapıdaki pinler aşağıdaki işlevleri yerine getirir.

DS Seri data girişi
SHCP Seri datanın clock sinyali
MR Master reset. 595 i resetler
STCP Shift registera yüklenen seri datanın çıkış registerına aktarılmasını sağlayan clock
OE Çıkışı aktifleştirir. Aksi halde HiZ
Q7S Seri data çıkışı. Kaskad bağlantılarda kullanılır

74HC595 işlemci pinlerinden tasarruf etmek için genellikle DS, STCP ve SHCP ile kullanılır. Yapılacak uygulamaya göre MR ve OE de kullanılabilir. Kullanılmadığı uygulamalarda bu iki pin MR=HIGH, OE=LOW da durur.

74HC595 e ilk gönderilen data Q0 da tutulur. Seri olarak 8 data gönderildiğinde ise ilk data Q7 ye kayar. Yani ilk gönderilen data en kıymetli (MSB) bittir. Bu yapıya ait zaman diyagramı aşağıdadır.

74HC595 i bir işlemci ile çalıştıracak temel fonksiyon aşağıda verilmiştir.

74HC597

74HC597 nin en güzel datasheeti de bu linktedir.

Aşağıdaki görselde 74HC597 ye ait fonksiyonel yapı vardır.

Bu yapıdaki pinler aşağıdaki işlevleri yerine getirir.

DS Kaskad bağlantı için seri data girişi
SHCP Girişleri iç registera kayıt eden clock
MR Master reset. Low Aktif
STCP Shift registera yüklenen paralel datanın çıkışa seri olarak aktarılmasını sağlayan clock
PL Paralel yükleme. Low Aktif
Q Seri data çıkışı. 

 74HC595 i bir işlemci ile çalıştıracak temel fonksiyon aşağıda verilmiştir.

TK

78, 79 Serisi Voltaj Regülatörleri #TK #3

78, 79 serisi voltaj regülatörleri piyasada ve endüstride en çok kullanılan ve kolay temin edilebilen voltaj regülatörlerindendir.

Bu voltaj regületörlerinin görevi, girişine gelen gerilimi çıkışa sürekli sabit olarak vermektir. Lineer voltaj regülatörlerinin yapısı gereği giriş voltajı her zaman çıkış voltajından yüksektir. Lineer regülatörler fazla olan gerilimi kendi üzerlerinde tutarak, güç harcayarak çıkışı regüle ederler.

78 ve 79 serisi regülatörler 3 pine sahiptir. Montaj kısmı (4. pin olarakta geçebilir) genellikle 2. pine bağlıdır.

Bu 3 pin;
-1. Giriş/Input
-2. Ground
-3. Çıkış/Output

LM7805 ile yapılmış, projelerinizde kullanabileceğiniz örnek bir şema aşağıdadır. Bu şemadaki kondansatör değerleri kullanılan regülatöre göre datasheete göre seçilmelidir. Örnek devre LM7805 içindir.

TK

LM35 Sıcaklık Sensörü Nedir? Nasıl Okunur? #TK #2

LM35 Sıcaklık sensörü bir çok uygulamada kullanılabilecek, yüvenilir ve piyasan temini kolay bir sıcaklık sensörüdür.

LM35 2-150 veya -55-+150 santigrat derece arasında ölçüm yapabilir.

LM35’e ait datasheet dosyasını aşağıdaki linkten indirebilirsiniz.

lm35

Bu yazıda temel santigrat ölçümünün nasıl gerçekleştirileceği ile ilgili bir anlatım yapılacaktır.

LM35’e ait kılıf seçenekleri aşağıdaki gibidir.

Öncelikle datasheette belirtildiği gibi VS +4 ile +20V arasında beslenir.

Sonrasında çıkış ucu ortam sıcaklığına göre çıkış üretmeye başlar. Bu sensör sıcaklık verisini lineer olarak voltaja çevirir.

Datasheette +2-+150 santigrat derece aralığının 0V’tan başlayarak her bir santigrat derece için 10mV artacağı gösterilmiştir.

Yani çıkış gerilimi 0V ise ortam sıcaklığı +2 veya daha düşük bir değerdedir. Ancak sıcaklık 2 dereceden yukarı çıktıkça çıkış gerilimi de 1 derece başına 10mV olarak artacaktır. Örneğin

3 derece 10 mV
12 derece 100mV
120 derece 1V
121 derece 1.01V
123 derece 1.02V

Bu değerler bir işlemcinin analog girişine verilerek ortam sıcaklığı santigrat derece cinsinden bulunur.

Bu işlem için genel formül aşağıdaki gibidir. Okunması rahat olsun diye bu biçimde yazılmıştır. Uygulama kodunda sadeleştirilebilir.

Sıcaklık = 2 + ( ( ( VADCRef * ADCDeğer ) / 2üssüADCBitSayısı ) /0.01 )

Formül örnek olarak 5V’ta çalışan 12-bitlik bir sistem için;

Sıcaklık = 2 + ( ( ( 5 * ADCDeğer ) / 4096 ) / 0.01) şeklinde olacaktır.

Konu ile ilgili sorularınızı yoruma bırakabilirsiniz.

İyi çalışmalar!

TK

Sensör Nedir? #TK #1

Sensör, çevresel etkileri, değişiklikleri algılayan ve bu bilgileri farklı bir veriye çeviren sistemlere denir.

Çıkış bilgisi açısından temelde 2 tip sensör vardır. Bunlardan birincisi analog çıkış veren sensörlerdir. Analog çıkışlı sensörler algıladıkları bilgiyi belli bir fonksiyonla analog elektrik sinyaline çevirirler. Örneğin termistörler, termokupllar, akım sensörleri, çoğu MEMS sensör bu tip çalışmaktadır.

Entegre devreler içerisine çeşitli haberleşme birimleri eklenerek sensör çıkışları dijital SPI/I2C gibi arayüzlerden olsa bile iç yapıları en temelde analogdur.

Diğer tip ise dijital çıkışlı sensörlerdir. Bu sensörler dışarıya dijital çıkış verirler. Bu tip sensörlere örnek olarak ultrasonik mesafe sensörleri verilebilir. Bu tip sensörler sesin veya ışığın gidiş geliş süresini ölçtükleri için çıkış direk analogdur.